Is de eerste boete voor illegaal downloaden ook in Nederland in zicht?

Onlangs heeft de rechter geoordeeld dat ZIGGO de NAW-gegevens van haar klanten niet hoeft te verstrekken aan Dutch Film Works (DFW). Nieuwsmedia pakten dit op en schreven hierover, zoals ook het NRC. Opvallend was dat een aantal nieuwsmedia de berichtgeving over de uitspraak van de voorzieningsrechter wat ongelukkig hebben geformuleerd. De eerste boetes voor het illegaal downloaden van een film zijn wellicht veel dichterbij dan sommige nieuwsmedia doen vermoeden. Dat komt mede door een ongelukkige interpretatie van de uitspraak van de voorzieningsrechter door sommige nieuwsmedia. In deze blog zal nader worden ingegaan op de Ziggo en Dutch Film Works zaak.

De zaak
DFW heeft via een ‘peer-to-peer’ torrent netwerk enkele IP-adressen verzameld van downloaders van de film ‘the hitman’s bodyguard’. DFW wil de downloaders aanspreken op hun inbreuk op het auteursrecht van de film. Aan de IP-adressen zelf heeft DFW niet genoeg: alleen de service provider kan de IP-adressen koppelen aan de NAW-gegevens van de inbreukmaker. DFW vraagt deze gegevens dan ook op bij Ziggo op grond van de onrechtmatige daad. Ziggo weigert de gegevens van haar klanten te verstrekken aan DFW. In deze zaak heeft de rechter Ziggo gelijk gegeven. Waarom krijgt Ziggo eigenlijk gelijk van de rechter?

De Lycos/ Pessers zaak
In sommige gevallen moet het recht op privacy wijken indien het recht afbreuk doet aan een ander recht. Het auteursrecht is daar een voorbeeld van. In sommige gevallen kan het daarom verplicht zijn voor een ‘internet service provider’ (ISP) om NAW-gegevens te verstrekken aan een derde partij die daar belang bij heeft. Om succesvol NAW-gegevens van IP-adreshouders op te vragen bij een ISP wordt volgens vaste jurisprudentie verwezen naar het Lycos/Pessers arrest. Op grond van dit arrest moet de rechter aan de hand van vier omstandigheden toetsen of een belanghebbende op basis van onrechtmatige daad NAW-gegevens mag vorderen bij een ISP:

  a.  de mogelijkheid dat de informatie, op zichzelf beschouwd, jegens de derde onrechtmatig en schadelijk is, is voldoende aannemelijk;
  b.  de derde heeft een reëel belang bij de verkrijging van de NAW-gegevens;
  c.  aannemelijk is dat er in het concrete geval geen minder ingrijpende mogelijkheid bestaat om de NAW-gegevens te achterhalen;
  d.  afweging van de betrokken belangen van de derde, de serviceprovider en de websitehouder (voor zover kenbaar) brengt mee dat het belang             van  de derde behoort te prevaleren.

De rechter besluit dat aan de eerste drie criteria in ieder geval is voldaan. Zo hebben de downloaders onrechtmatig gehandeld jegens DFW door inbreuk te maken op haar auteursrecht. Ook is er geen andere, minder ingrijpende mogelijkheid voor DFW om de NAW-gegevens te verkrijgen. Over het laatste vereiste verscheen een nogal wat ongelukkig geformuleerde berichtgeving in sommige nieuwsmedia.

De berichtgeving
In de berichten van veel nieuwsmedia (zie bijv. NRC, NU.NL) kwam naar voren dat het besluit van de rechter om Ziggo in het gelijk te stellen mede is gebaseerd op het feit dat ‘’het niet duidelijk is of de IP-adreshouder ook degene is die de film heeft gedownload’’. Dat is naar ons oordeel een verkeerde lezing van de uitspraak van de voorzieningsrechter. De voorzieningsrechter overweegt namelijk als volgt:

‘’Ook als het er (slechts) om gaat de houder van het IP-adres/de internetaansluiting te kunnen achterhalen om deze met het downloaden te confronteren en gelegenheid te bieden in verband daarmee naar een ander te verwijzen, volgt daaruit dat DFW in beginsel belang heeft bij afgifte van de NAW-gegevens van de houder van de internetaansluiting waarop de inbreuk is gepleegd.’’ (Lees hier de volledige uitspraak).

Hoewel de rechter terecht aankaart dat de houder van het IP-adres niet per definitie ook aansprakelijk is voor de inbreuk, stelt zij dat DFW wel een belang heeft bij de afgifte van de NAW-gegevens. Op de houder van het IP-adres berust namelijk een stelplicht. Wanneer de houder van het IP-adres beweert geen inbreuk te hebben gemaakt op het auteursrecht dan moet deze aangeven wie dat mogelijk wel heeft gedaan. Zelfs wanneer dit een familielid is. DFW heeft dan ook in beginsel een belang bij de afgifte.

Waarom krijgt Ziggo dan toch gelijk?
Ziggo krijgt gelijk van de rechter omdat DFW onvoldoende duidelijk heeft gemaakt waarop het bedrag van 150 euro, het schikkingsvoorstel dat DFW naar houders van het IP-adres stuurt, is gebaseerd. Ook is onvoldoende duidelijk hoe DFW rekening houdt met IP-adreshouders die niet zelf verantwoordelijk zijn voor de inbreuk. De inhoud van de brief die DFW voornemens is te versturen naar de IP-adreshouders is namelijk onbekend. Het is daarom ook onbekend of DFW de houder van het IP-adres goed op zijn rechten wijst indien hij zelf niet aansprakelijk is voor de inbreuk. Het is niet duidelijk hoe DFW voornemens is deze IP-adreshouders te benaderen.

Bovenstaande zaken leiden tot het oordeel dat aan vereiste d), de belangenafweging, niet in het voordeel van DFW uitpakt. Ziggo hoeft de NAW-gegevens daarom niet af te staan.

De deur staat nog open
Deze uitspraak betekent allerminst dat individuele downloaders zich geen zorgen hoeven te maken. Wanneer DFW bovenstaande zaken beter onderbouwt, lijkt het ons voorlopig zeker niet uitgesloten dat er daadwerkelijk boetes gaan vallen voor individuele downloaders. Had DFW de hoogte van het schikkingsvoorstel beter onderbouwt en een keurige voorbeeldbrief laten zien, dan was het zeker niet uitgesloten dat Ziggo de gegevens van haar klanten had moeten verstrekken. Het is in ieder geval onjuist om te veronderstellen dat de afgifte bot ving, omdat DFW niet met zekerheid kon stellen dat de IP-adreshouder ook tevens de inbreukmaker is. Dat zou namelijk bewijstechnisch zeer problematisch zijn. Het is in de praktijk onmogelijk om dat te bewijzen. Dat zou tot gevolg hebben dat een houder van een auteursrecht onder geen enkele omstandigheid NAW-gegevens zou kunnen vorderen van een ISP wanneer hij een inbreuk vermoedt. Deze zal namelijk (bijna) nooit met zekerheid kunnen stellen dat de IP-adreshouder ook daadwerkelijk degene is die inbreuk maakt op zijn auteursrecht.

Terug naar overzicht